Türk dili ve Kuantum yazılımı
Adım Yalçın Kibar. İtü inşaat mühendisliği okudum. Müteahhitlik yapıyorum. Yurt içi ve yurt dışında bir çok projede çalıştım. Türkiye coğrafyasının deprem gerçeği var ve eski yapıların yenilenmesi gerekiyor.
Kensel dönüşüme finans sağlamak için % 30 dolaylı yoldan imar artışı getirildi. Mevcut daireler de küçülterek ortaya çıkacak alanın satışı ile binaların yenilenmesi için gerekli finansmanın sağlanması hedeflendi. Bu fikir şehir merkezlerin daha yoğunlaşmasına insanlar hücre gibi evlerde yaşasına sebep olacak bu strateji bence yanlış.
Yapılması gereken daire sahiplerine çok uzun vadeli finans sağlanmalı ve yüksek gelirli insanların müstakil bahçeli evlere yönlendirilmesi gerekiyor. Bunu yapabilmek için ülkenin refah seviyesini yükselmek lazım. Bu da ancak yeni yüksek değerli bilgi üretmek ile sağlanabilir. Bilgi temelde enerjidir. Enerji hepiniz bildiği gibi paradır. Para da özgür zamam , özgür zaman da refah demektir.
Türk dili dünya bilim dili olması için onu çok iyi tanımak lazım.
Bugün dil işleme konusunda dünyanın en büyük firmaları milyarlarca dolara yatırım yapmaktadır.
Chatgpt4 , Microsoft Bing ve Google bu konuda öncü firmalar. Yapay zeka geleceğin dünyasın şekillendirecek ve bu konuda Türkiye’nin ciddi bir şekilde yatırım yapması eğitimi buna göre planlaması gerekmektedir.
Eskiden yapay zeka güce dayanıyordu , Dünyanın en iyi satranç şampiyonlu Kasparovu , IBM yaptığı özel donanım ile 1997 yendi. Günümüzden yapay zeka katmanlı sınır ağları eğitimi ile yapılıyor ve çoğu insandan daha iyi. Go uzak doğu oyunu , bilgisayarın işlem gücünü kullanarak insanı yenmek mümkün değil iken yapay öğrenme ile bu başarılmış .
Dil işlene yazılımları milyonlarca düğüm noktası ve bağlantıdan oluşuyor . Üniversite sınavlarını kazanıyor , avukat ve doktorlar , mühendislerden genel konularda daha iyi. Bir de sürekli gelişiyor ve yapay zekadan hayatın gerçeğine dönüşüyor ve bundan kaçınılmaz.
İnşaat mühendisliği konusunda bir soru sordum çoğu mühendisin doğu cevap veremeyeceği konuyu çok düzgün bir şekilde cevap verdi. Gerçekten etkileyici!!!
Bugün bir savaş uçağı ele alalım örnek olarak. Bir savaş uçağı eskideki dev orduların beygir güçünde sahip . 10 binlerce at gücünde fakat nitelik olarak ise karşılaştıranız bir üstünlüğü var.
Eski ordunun aylarca gittiği yolu
Savaş uçağı dakikalar içinde alır. Eski ordunun atış menzili okla 300 m iken bugünkü savaş uçağın atış mesafesi 300 km . Ateş gücü de aynı şekilde kıyaslanmaz. Lazer silahları ışık hızında ve uydu savaşlarında kullanılacak, tek hidrojen bombasısı bir ülkeyi haritadan silecek güçte !
Aynı şekilde yapmaz zeka da güçtür. O yüzden yapay zekaya ve robotik iş gücüne sahip olmak çok önemli. Askeri anlamda bu konuda Türkiye şu an çoğu ülkeden ileri ve doğru yolda. Bu yaklaşımı sivil alana da indirgemek gerekiyor. Bu konuda şirketlere ve sivili toplum kuruluşlara çok iş düşmektedir.
Türk diline gelince,dünyanın en gelişmiş bir dil olduğunu bu yüzden şanslı bir ülkeyiz. Neden !
Dünyada konuşma dil sistemleri 3 guruba ayrılır. Tek heceli , bükümlü ve eklemeli diller. Çince tek heceli , Hint , Arap ve Avrupa dilleri bükümlü diller gurubuna girer. Türkçe Ural Altay dilleri grubuna dahil , Japonca , Korece eklemeli diller gurubundan.
Tek heceli diller vurgu , ses tonlamasın önemlidir Çinceden etkilenen , Türkçe ve Rusça , Farsça bu yapıyı az da olsa kullanır. Bu da o dillere bir zenginlik katar. Avrupa dilleri bükümlü diller grubuna girer.
Arapça üç harf ve otuz altı kalıpa sahiptir. Sümerler tarafında Tanrıya ibadet etmek için oluşturulmuş dildir. K T P harfi , kitap katip …
Türkçeye Farsçadan , Arapçadan , Çincede bir çok kelime geçmiş bu Türkçeyi zenginleştirmiştir. Son 300 yolda Avrupa dillerinden de bir çok kelime girmiş. Fransızca , Almanca , İngilizceden ve Sefaret yahudiler sayesindedir İspanyacadan Türkçeye kelimeler girmiştir. Bu da Türkçeyi çok zengin dil yapmıştır.
Büklümlü diller mekansal olduğu için sınırlı yapıya sahip iken eklemeli dillerde zamansal yapısı vardır. Eklemeli diller sınırsız bir dinamik kavram ve kelime üretebilme kapasitesine sahiptir. Türkçe kökenli diller bağlantılara önem verir. Önce bütün anlamaya çalışır . Avrupa dilleri ile düşünenlerin akıl yürütmesi tüme varım iken Türkçe düşünenlerin akıl yürütmesi tümden gelim yolu ağırlıklıdır.
İngilizcede o öznesinin karşılığı , He ve She dır. He onun Ş eklediğinde özne dişi olur. Rusçada on erkek , ona dışı için o demek . Ayrıca Rusçada bir cümle kadın konuşunca farklı erkek konuşunca farklı ifade edilir. Her kelimemi erkek , dışı ve nötür yapısı var. Türkçede ise böyle bir ayırım yok.
Dil bizim dünyayı nasıl algıladığımız ve anlamlalandığımız belirler. Türklerin ve Türkçe ile düşünenler feminizmi meselesi olamaz , olamaz. Arap kültürün bize dayattığı haremlik ve selamlık de Türk kültürüne yani diline ters durum . Türk kültüründe kuzenlerin evliliğine de sıcak bakılmıyor. Bu dilin yapısından gelen kültürel etki .
Bir dili coğrafya ve üretim biçimi ile şekillenir ve gelişir. Cumhuriyet önce Arap dili ve coğrafyasın dayalı hukuk sistemi vardı. Cumhuriyet Avrupadan , ticari hukuk Almanya , Medeni Hukuk İsviçre , Ceza hukuku İtalya aldı.
Bu Avrupa yasaları bizim Türk dili ile düşünen insanlar uymamıştır. Mahkemelerin durumu ortada ya bir tarafı mağdur ediyor ya iki tarafı da mağdur ediyor. Ekonomi bozan adalet sistemi ahlaklıda bozuyor. Ahlak gidince de inanç sistemi de dejenere oluyor.
Bilgisayarların cep telefonların işletim sistemi vardır ve üst seviye dille işlerim sistemi yazılmaz Phton veya Beyzik gibi , işletim sistemi C ve Asamble gibi makine diline yakın dil ile yazılabilir . Aynı şekilde Türk hukuku Türk dili ile , onun oluşturduğu kültürü , mantık ve akıl ile yazılmalı. Bu ancak derin Türk dili felsefe ile olabilir.
Örneğin Millet kelimesi Osmanlı’da Farklı Türkiye’de Farklı anlam ifade ediyor. Perde kelimesi inşaatçı için betonarme düşey taşıyıcı sistem demek. Kaç kelime ile koştuğun bilinç seviyesinin göstergesidir aynı zamanda .
Bugünlük Amerika devletin nerdeyse yarısı İspanya dili konuşanların elinde idi. İspanyolca özne ile nesrine arasındaki ilişkiye önem verirken İngilizce özne ile fili arasındaki ilişkiye önem verir bu yüzden İngiliz tabanlı devlet olan Amerika küresel güç olmasına sebeplerinden biri bu dilin yapısıdır.
Napolyon ve Hitler Rusya’da general kışa yenilmedi, Rusya’da 170 dil konuşulur bu 170 Farklı akıl demektir. Bu dillerin çoğu Türkçe dil yapısına sahiptir. Türkçe toplumu en iyi organize edebilen bir dil yapısına sahiptir. Çözümlene değil birleştirmeye yöneliktir.
Bir de Amerika bütün dünyadan göçmem alıyor bu da 1000 lerce faklı dil konuşan yanı fark akıl ile beslenen Amerika devlet organizmasının güçüne güç katıyor. Halen dünya ekonomisine lokomotif Amerika birleşik devletleridir.
Türkce eklemeli dil bu yüzden matematiksel anlamda fonksiyonel özelliği taşıyor. Cümlede fiil sonda olduğu için cümle tamamlamadan konuyu anlamak mümkün değil. Türkçede cümledeki kelimeler ne kadar bir birine bağlı ise o kadar kalıteli ifade olurken Avrupa diller ise ne kadar mesele ayrı ifade edilir ise o kadar kaliteli cümlen oluşur. Şuna denek istiyorum, özetle Türk mantığı farklı çalışır.
Kuantumu hepiniz duymuşsunuzdur bu gün dünya ekonomisini % 50 atom düzeyindeki kuantum fizik ile yapılan imalat bağlı iken diğer % 50 de klasik fiziğe bağlıdır.
Makro düzeydeki alanda Klasik fiziğin insanlığa kazandırdığı kavramlar momentum ve enerji korunumu , termodinamik ikinci yasası , çekim kuvveti , manyetik kuvvet , açık hava basıncı , dalga boyu , frekans , gibi filleri formülleştirilmesi inşa edilmiş ve araba uçaklar fabrikalar , inşaat , kimya gibi işler bu fiziğin matematiği sayedinde yapılmıştır.
Mega düzeydeki alanda Einstein klasik fiziği genişletip kazandırdığı kavramlar zamanın ve mekanın sabit olmadığını göstermek olmuştur. Işığın son hız olmasında dayanarak maddenin enerji dönüşebilir olması meşhur E = m c^2 dir.
Newton’un kafasına elma düşerek bulduğu çekim kuvvetin Anştain kabul etmez. Zaman ve mekanı fiziksel büyüklü olarak kabul eder ve çekim kuvvetin maddenin mekanı bükmesi ile oluştuğunu savunur. Çekim kuvveti artıkça zaman yavaşlar ve ayrıca madde ışık hızına yaklaştıkça kütlesi artar ve zaman da durma noktasına gelir.
Mikro düzeydeki alanda ise kuantum fiziği kavramları devreye girer. Klasik fizik mekanı ve zamanı sürekli kabul eder kuantum fiziği ise kesikli ve enerji de bu yüzden parçacık halinden hareket eder.
Kuantum fiziğinde bir madde hem parça hem dalga şeklinde davranır. Olabilir diyorsun değil mi? İyi de sen baktığında parça bakmadığında dalga gibi davranır . Çift yarık deneyi 100 yıldır konuyu anlayanları büyülemeye devam ediyor.
Madde olasılık bütün olarak davranır ve bir maddenin hem hızı hem konumu aynı kesinlikle bilmenin yolu yoktur. Belirsizlik içerir mikro dünya. Mikro yani atom altı dünya bizim doğal deneyimlere uymaz , sağ duyumuza tamamen terstir. Bir elektron aynı anda her yerde olabilir ve dolanık iki madde olan elektron ya da dalga olan foton zaman ve mekandan bağımsız olarak bir birini etkiler.
Her bir kavram için tonlarca kitap yazılmış ve bu kavramları anlamak için binlerce sor çözmüş olmak lazım.
Klası bilgisayarlar nanometre seviyesine kadar inmiş hem alan hem hız olarak fiziksel sınırlara ulaşmıştır. Moore yassı ile klasik fizik sonun gelmiştir. Moore yasası 1965 yılında ortaya atışmış 18 ayda bir bilgisayar bileşenleri ikiye katlanacağı on görmüştür.
Artık kuantum bilgisayar ile gelişme devam edebilir. Bildiğimiz bilgisayar yarı iletken madde sayesindedir çok küçük alanlara çok miktarda bilgiyi hızlı yazmak ve okumaya dayanıyor. Bilgisayar her şey tek tek yapılıyor.
Kuantum bilgisayarın özelliği ise aynı anda bütün olasılıkları değerlendirme imkanı vermesi. Bu kuantum dolanıklık özelliğinde faydalanarak yapılır. Bilgisayar bit kullanırken yanı 1 ve 0 , kuantum bilgisayar Kubit kullanır. 0 ve 1 arasında açı oran yani her bilgi durumu.
Bilgi temsildir. Bilgi Matematikte sayılar ile temsil edilir. Hayatımız her noktasına giren bilgisayarda her bilgi ikili sayı sistemi ile temsil edilir.
Avrupa’da ikinin yıl Roma rakamları kullanılmıştır. Roma sayı sistemi ile 4 işlem yapılmaz. Roma rakamı sayma kavramı içerir ve 0 sayı olarak kabul etmez. Günümüzde bütün uygarlık küme kavramın oluşturan sayı sistemi üzerine inşa edilmiştir.
Bilgiyi saymak mümkün fakat bilgi hesaplamak mümkün mü? NP problemi olarak bilinen bir konunun cevabi dünyada bilinmiyor. Kuantum bilgisayarları bu problemi çözeceği düşünülmektedir.
30 yıldır 100 binlerce saat emek vererek araştırma yaparak geliştirdiğim matematik ile bilgiyi hesaplamak mümkün. Bu matematik hem kuantum fiziği anlamımıza , hem evrenin gizemleri çözmemizde güçlü motor olacaktır. Dünya ekonomisini de logaritmik olarak büyütecektir.
Evren ölçeğinde bir teknoloji be uygarlık inşaa edilecekse bu yeni matematik yol gösterici olacaktır. Karanlık madde karanlık enerji , kuantum sırları çözüldüğünde bügün hayal etmeniz mümkün olmayan bir refah ve uygarlığa insanlık ulaşacak , öğrendikçe insanlığın ortak bilinci yükselmeye devam edecektir. Savaşsız adalet dolu dünya temennisi ile .
Teşekkürler.